Ngày 25/10/2026, phần lớn các nước châu Âu sẽ chỉnh đồng hồ lùi một tiếng để kết thúc giờ mùa hè. Một tuần sau, nhiều khu vực tại Mỹ cũng làm điều tương tự. Trong khi đó, Việt Nam vẫn giữ nguyên UTC+7 quanh năm. Vì sao cùng sống trên Trái Đất, có nơi phải đổi giờ hai lần mỗi năm, còn có nơi thì không?
Châu Âu sắp đổi giờ: điều gì xảy ra ngày 25/10/2026?
Vào Chủ nhật 25/10/2026, phần lớn các nước châu Âu sẽ kết thúc giờ mùa hè (Daylight Saving Time — DST). Tại nhiều nước dùng Giờ mùa hè Trung Âu (CEST), khi đồng hồ chỉ 3 giờ sáng, thời gian được chỉnh lùi về 2 giờ sáng — nghĩa là một khoảng thời gian trên đồng hồ bị lặp lại. Tại Anh, đồng hồ chuyển từ 2 giờ về 1 giờ sáng, kết thúc British Summer Time và quay lại Giờ GMT.
Đây không phải hiện tượng thời gian thực sự quay ngược. Con người chỉ thay đổi cách đánh số giờ cho phù hợp với quy định sử dụng thời gian theo mùa. Năm 2026, Mỹ cũng kết thúc giờ mùa hè, nhưng vào ngày 1/11 tại những khu vực áp dụng DST. Còn Việt Nam thì không có bất kỳ thay đổi đồng hồ nào trong hai ngày đó.
Giờ mùa hè là gì?
Giờ mùa hè (Daylight Saving Time) là quy định điều chỉnh đồng hồ tiến lên một khoảng, thường là một tiếng, trong một phần của năm. Tại nhiều nước Bắc bán cầu, đồng hồ được chỉnh tiến vào mùa xuân và lùi vào mùa thu, nhằm tận dụng ánh sáng ban ngày vào những giờ con người thường hoạt động.
Ví dụ, nếu mặt trời lặn lúc 18 giờ theo giờ tiêu chuẩn, khi áp dụng giờ mùa hè, thời điểm lặn có thể hiển thị thành 19 giờ trên đồng hồ. Nhưng điều này không khiến mặt trời chiếu sáng lâu hơn: số giờ có ánh sáng tự nhiên không đổi, chỉ có cách sắp xếp giờ sinh hoạt tương ứng với lúc mặt trời mọc và lặn là thay đổi.
Tại sao châu Âu lại có giờ mùa hè?
Lý do quan trọng nằm ở sự khác biệt lớn giữa độ dài ngày và đêm theo mùa tại những vùng xa xích đạo. Mùa hè, nhiều thành phố châu Âu có ngày dài và mặt trời lặn rất muộn; mùa đông thì ngày ngắn hơn hẳn. Việc đổi giờ được kỳ vọng giúp con người dùng ánh sáng tự nhiên hiệu quả hơn.
Trong lịch sử, Đức và Áo là những nước sớm áp dụng giờ mùa hè trên quy mô quốc gia vào năm 1916, giữa bối cảnh Thế chiến thứ nhất và nhu cầu tiết kiệm nhiên liệu. Sau đó, nhiều quốc gia khác cũng áp dụng, thay đổi hoặc ngừng dùng DST. Ngày nay, việc đổi giờ vẫn tồn tại ở phần lớn châu Âu, dù hiệu quả và sự cần thiết của nó vẫn gây tranh luận.
Vì sao Việt Nam không đổi giờ?
Việt Nam nằm trong vùng nhiệt đới, nơi độ dài ngày và đêm thay đổi theo mùa nhỏ hơn nhiều so với các nước ở vĩ độ cao. Vì vậy, lợi ích tiềm năng của việc dịch chuyển giờ sinh hoạt theo mùa không giống như ở những nước xa xích đạo. Việt Nam dùng múi giờ UTC+7 quanh năm và không áp dụng DST, nhờ đó lịch học, lịch làm việc và các hoạt động kinh tế không phải điều chỉnh theo mùa.
Tuy nhiên, không nên hiểu rằng mọi quốc gia nhiệt đới đều có cùng chính sách, hay vị trí địa lý là yếu tố duy nhất quyết định việc đổi giờ. Mỗi nước còn cân nhắc lịch sử, nhu cầu kinh tế, giao thông, năng lượng và sự thuận tiện trong quản lý.
Đổi giờ có thực sự giúp tiết kiệm điện?
Đây là một trong những câu hỏi gây tranh luận nhiều nhất. Khi DST được áp dụng rộng rãi trong thế kỷ 20, việc tận dụng ánh sáng ban ngày được kỳ vọng giảm nhu cầu chiếu sáng nhân tạo. Nhưng cơ cấu sử dụng năng lượng đã thay đổi: ngày nay điện còn dành cho điều hòa, sưởi, thiết bị điện tử, máy móc và nhiều hoạt động khác. Vì thế, hiệu quả tiết kiệm của DST khác nhau tùy quốc gia, khí hậu và thói quen — không thể khẳng định đổi giờ luôn tiết kiệm điện, cũng không chắc nó làm tăng tiêu thụ ở mọi nơi. Đó là một lý do khiến nhiều nước tiếp tục cân nhắc có nên duy trì chính sách này không.
Đổi giờ có ảnh hưởng đến giấc ngủ không?
Có thể có. Con người có đồng hồ sinh học (nhịp sinh học ngày đêm) chịu ảnh hưởng bởi ánh sáng và thời gian sinh hoạt. Khi đồng hồ chỉnh tiến một tiếng vào mùa xuân, nhiều người phải dậy sớm hơn nhịp quen thuộc, có thể gây khó ngủ, mệt mỏi hoặc giảm tỉnh táo trong thời gian thích nghi. Khi đồng hồ lùi một tiếng vào mùa thu, một số người được ngủ thêm, nhưng việc đổi lịch vẫn có thể ảnh hưởng. Mức độ tác động khác nhau giữa từng người, và không nên quy mọi vấn đề sức khỏe sau ngày đổi giờ đều do DST.
Người Việt cần chú ý gì khi châu Âu đổi giờ?
Dù Việt Nam không chỉnh đồng hồ, chênh lệch múi giờ giữa Việt Nam và một số nước vẫn thay đổi. Điều này đặc biệt quan trọng với người làm việc từ xa, tổ chức họp quốc tế, theo dõi sự kiện trực tuyến hoặc vận hành hệ thống công nghệ thông tin.
- Trước 25/10/2026: Việt Nam nhanh hơn Anh 6 tiếng; nhanh hơn Pháp và Đức 5 tiếng.
- Sau 25/10/2026: Việt Nam nhanh hơn Anh 7 tiếng; nhanh hơn Pháp và Đức 6 tiếng.
Ví dụ, một cuộc họp cố định 9 giờ sáng tại London tương ứng 15 giờ Việt Nam khi Anh áp dụng giờ mùa hè, nhưng là 16 giờ Việt Nam khi Anh quay về giờ tiêu chuẩn. Nếu chỉ nhớ chênh lệch cũ, người tham dự dễ vào họp sai giờ. Với phần mềm, cần phân biệt rõ thời gian UTC, múi giờ địa phương và quy tắc DST để tránh lỗi khi xử lý lịch hay dữ liệu theo thời gian.
Tại sao Mỹ và châu Âu không đổi giờ cùng một ngày?
Vì mỗi khu vực có quy định riêng. Tại phần lớn châu Âu, DST kết thúc vào Chủ nhật cuối cùng của tháng 10. Tại những khu vực của Mỹ áp dụng DST theo quy định liên bang, giờ mùa hè kết thúc vào Chủ nhật đầu tiên của tháng 11. Vì vậy, trong một khoảng ngắn mỗi năm, chênh lệch giờ giữa châu Âu và Mỹ khác với những tuần trước đó. Năm 2026, châu Âu đổi giờ ngày 25/10, còn phần lớn khu vực DST tại Mỹ đổi ngày 1/11 — chi tiết quan trọng với người theo dõi thị trường tài chính, thể thao quốc tế hay lịch làm việc xuyên biên giới.
Châu Âu có định bỏ đổi giờ không?
Liên minh châu Âu đã thảo luận về việc chấm dứt đổi giờ hai lần mỗi năm. Năm 2018, Ủy ban châu Âu đưa ra đề xuất ngừng đổi giờ theo mùa, và Nghị viện châu Âu ủng hộ hướng này vào năm 2019. Tuy nhiên, các quốc gia thành viên chưa thống nhất được phương án chung, nên việc đổi giờ vẫn tiếp tục trong năm 2026. Một vấn đề khó là nếu ngừng đổi giờ, mỗi nước sẽ phải chọn giữ giờ tiêu chuẩn hay giờ mùa hè quanh năm — và sự thiếu thống nhất có thể ảnh hưởng đến giao thông, thương mại và hoạt động xuyên biên giới.
Câu hỏi thường gặp
- Ngày 25/10/2026 có phải cả châu Âu đều đổi giờ? — Không. Phần lớn châu Âu đổi, nhưng một số nước như Iceland và Nga không áp dụng DST.
- Việt Nam có đổi giờ ngày 25/10/2026 không? — Không. Việt Nam giữ UTC+7 quanh năm.
- Ngày 1/11/2026 Mỹ có đổi giờ không? — Những khu vực áp dụng DST theo lịch liên bang kết thúc giờ mùa hè ngày 1/11; Hawaii và phần lớn Arizona không áp dụng.
- Đổi giờ có làm một ngày dài thành 25 tiếng không? — Ngày kết thúc DST có một giờ bị lặp lại, nên ngày đó có thể dài 25 tiếng theo giờ địa phương, dù Trái Đất không quay chậm đi.
- Điện thoại có tự đổi giờ không? — Phần lớn điện thoại hiện đại tự cập nhật nếu bật chế độ ngày giờ và múi giờ tự động, với dữ liệu múi giờ đúng.
Việc châu Âu chỉnh đồng hồ lùi một tiếng không phải do thời gian tự nhiên thay đổi, mà là một quy định nhằm sắp xếp giờ sinh hoạt theo mùa. Việt Nam không áp dụng, nhưng vẫn chịu ảnh hưởng gián tiếp qua các hoạt động quốc tế. Vì vậy, mỗi khi châu Âu hay Mỹ đổi giờ, điều đáng chú ý với người Việt không phải là chỉnh lại đồng hồ trong nhà, mà là kiểm tra chênh lệch múi giờ với đối tác, bạn bè và những sự kiện mình đang theo dõi. Một tiếng trên đồng hồ có thể rất nhỏ, nhưng trong một thế giới kết nối toàn cầu, nó đủ để khiến một cuộc họp bắt đầu sai giờ.
